Согуштук абал Кыргыз Республикасына агрессия же агрессиянын т?зд?н-т?з коркунучу болгон учурда Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан жарыяланат жана бул маселе дароо Кыргыз


Закон  Кыргызской Республики  Об обороне и Вооруженных Силах Кыргызской Республики
(с HYPERLINK "jl:30453003.0%20" изменениями и дополнениями от 29.11.2014 г.)
 
Принят Жогорку Кенешем
Кыргызской Республики  
11 июня 2009 года
 
HYPERLINK "jl:30453000.10000%20" Глава 1. Общие положения (статьи 1 - 3) HYPERLINK "jl:30453000.40000%20" Глава 2. Вооруженные Силы, их предназначение и состав (статьи 4 - 10) HYPERLINK "jl:30453000.110000%20" Глава 3. Полномочия государственных органов в области обороны. (статьи 11 - 18) HYPERLINK "jl:30453000.190000%20" Глава 4. Состояние войны (вооруженного конфликта). (статьи 19 - 22) HYPERLINK "jl:30453000.220000%20" Глава 5. Заключительные положения (статьи 23 - 27) 
Настоящий Закон определяет основы и организацию обороны Кыргызской Республики, права и обязанности государственных органов и органов местного самоуправления; обязанности юридических лиц независимо от организационно-правовых форм; права и обязанности граждан Кыргызской Республики в области обороны; силы и средства, привлекаемые для обороны; состав, структуру и предназначение Вооруженных Сил Кыргызской Республики; ответственность за нарушение законодательства Кыргызской Республики в области обороны.
 
Глава 1. Общие положения
 
Статья 1. Основы обороны
 
Оборона является элементом национальной безопасности и одной из важнейших функций государства, под которой понимается система политических, экономических, военных, социальных, правовых и иных мер по подготовке к вооруженной защите и вооруженная защита государственного суверенитета, территориальной целостности, общества и граждан Кыргызской Республики.
Оборона организуется и осуществляется в соответствии с HYPERLINK "jl:30212746.0%20" Конституцией Кыргызской Республики, законодательством Кыргызской Республики, основополагающими принципами и нормами международного права, а также вступившими в установленном законом порядке в силу международными договорами.
В целях обороны с применением средств вооруженной борьбы создаются Вооруженные Силы Кыргызской Республики (далее - Вооруженные Силы), другие воинские формирования, единая система военно-экономического обеспечения, устанавливается воинская обязанность граждан Кыргызской Республики и военно-транспортная обязанность государственных органов, юридических лиц независимо от их организационно-правовых форм, а также собственников транспортных средств.
Вооружение, военная техника и имущество Вооруженных Сил и других воинских формирований являются государственной собственностью и находятся у них на правах хозяйственного ведения или оперативного управления.
 
В статью 2 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.10100%20" Законом КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.20000%20" см. стар. ред.)
Статья 2. Организация обороны
 
Организация обороны включает:
1) прогнозирование, выявление и оценку военной опасности и военных угроз;
2) формирование и реализацию единой государственной политики в области обороны;
3) правовое регулирование в области обороны;
3-1) планирование обороны и применения Вооруженных Сил и других воинских формирований;
4) развитие, подготовку и поддержание Вооруженных Сил и других воинских формирований в готовности к обеспечению военной безопасности и обороне;
5) мобилизационную подготовку экономики государства и государственных органов к решению задач по обеспечению обороны;
6) планирование мобилизации и организацию перевода государственных органов и экономики страны на работу в условиях военного времени;
7) подготовку населения, военно-обученных резервов и территории Кыргызской Республики к обороне;
8) охрану и защиту государственной границы, оборону территории и воздушного пространства Кыргызской Республики;
9) обеспечение Вооруженных Сил и других воинских формирований в мирное и военное время в вооружении, военной технике, боеприпасах, военно-техническом, вещевом имуществе, продовольствии, горюче-смазочных материалах и других материально-технических средствах;
10) создание запасов государственного и мобилизационного резервов, государственного неснижаемого запаса;
11) обеспечение защиты сведений, составляющих государственную тайну в области обороны;
12) развитие военной науки и системы подготовки военных кадров;
13) создание и совершенствование единой системы управления Вооруженными Силами и другими воинскими формированиями, а также планирование использования радиочастотного спектра в интересах обороны;
14) осуществление мероприятий по охране окружающей среды в связи с военной деятельностью;
15) координацию деятельности государственных органов Кыргызской Республики и органов местного самоуправления в области обороны;
16) обеспечение социальной защиты военнослужащих и членов их семей, а также лиц, уволенных с военной службы;
17) международное сотрудничество в целях коллективной безопасности и обороны;
18) другие мероприятия в области обороны.
 
Статья 3. Законодательство Кыргызской Республики в области обороны
 
Законодательство Кыргызской Республики в области обороны основывается на Конституции, международных договорах Кыргызской Республики и включает в себя конституционные законы, настоящий Закон и законы Кыргызской Республики в области обороны.
 
Глава 2. Вооруженные Силы, их предназначение и состав
 
Статья 4. Предназначение Вооруженных Сил
 
Вооруженные Силы - государственная военная организация, предназначенная для обеспечения надежной защиты государственного суверенитета, территориальной целостности, конституционного строя, общества и граждан Кыргызской Республики и выполнения обязательств в соответствии с международными договорами.
 
В статью 5 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.10200%20" Законом КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.50000%20" см. стар. ред.)
Статья 5. Принципы строительства Вооруженных Сил
 
Принципами строительства Вооруженных Сил являются:
1) самооборона и оборонная достаточность;
2) централизация военного руководства и единоначалие на правовой основе;
3) подконтрольность Президенту Кыргызской Республики, Жогорку Кенешу Кыргызской Республики, Правительству Кыргызской Республики и гражданскому обществу;
4) развитие Вооруженных Сил и поддержание высокого уровня их боеготовности;
5) эффективность управления;
6) единство воспитания, обучения личного состава и подготовки кадров;
7) высокий уровень профессионализма;
8) соблюдение прав и социальная защита военнослужащих;
9) единство взглядов на организацию обороны и строительство Вооруженных Сил;
10) преемственность теории и практики строительства, развития, подготовки и применения Вооруженных Сил;
11) соответствие состава, организационно-штатной структуры, численности Вооруженных Сил задачам обеспечения военной безопасности в мирное время и вооруженной защиты в военное время.
 
Статья 6 изложена в редакции HYPERLINK "jl:31501453.10300%20" Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.60000%20" см. стар. ред.)
В статью 6 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31637337.1%20" Законом КР от 29.11.14 г. № 161 ( HYPERLINK "jl:31637359.60000%20" см. стар. ред.)
Статья 6. Состав, задачи Вооруженных Сил и других воинских формирований
 
1. Вооруженные Силы состоят из:
1) органов военного управления;
2) сухопутных соединений, частей и учреждений (организаций);
3) Сил воздушной обороны;
4) Национальной гвардии;
5) Пограничной службы.
Органы военного управления, соединения, части и учреждения обладают правами юридического лица.
Военные комиссариаты являются местными органами военного управления.
Задачами Вооруженных Сил являются:
1) вооруженная защита государственного суверенитета, независимости и территориальной целостности, конституционного строя, общества и граждан Кыргызской Республики от агрессии;
2) вооруженная охрана и защита государственной границы Кыргызской Республики, ее экономических интересов;
3) участие в территориальной обороне;
4) поддержание режимов чрезвычайного и военного положений;
5) ликвидация незаконных вооруженных формирований и последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;
6) участие в борьбе с терроризмом и экстремистской деятельностью;
7) участие в деятельности по поддержанию международного мира и безопасности;
8) охрана стратегических объектов в соответствии с законодательством Кыргызской Республики;
9) участие в мероприятиях по предупреждению и преодолению кризисных ситуаций, указанных в части 2 статьи 10 настоящего Закона;
10) иные задачи в сфере обороны и обеспечения военной безопасности в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
2. К обороне с применением средств вооруженной борьбы привлекаются воинские формирования государственных органов, в которых законом предусмотрена военная служба и резервные формирования, создаваемые для решения задач территориальной обороны (другие воинские формирования).
Задачи других воинских формирований определяются законодательством Кыргызской Республики, в число которых входит разрешение кризисных ситуаций.
Примечание. Для целей настоящего Закона под кризисными ситуациями понимаются вооруженный мятеж; межэтнические конфликты; вооруженное блокирование, захват дорог республиканского значения и стратегических объектов, включая их повреждение; чрезвычайные ситуации природного и техногенного характера.
 
Статья 7 изложена в редакции Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.70000%20" см. стар. ред.)
Статья 7. Руководство Вооруженными Силами
 
1. Высшее руководство обороной Кыргызской Республики и Вооруженными Силами осуществляет Президент Кыргызской Республики - Главнокомандующий Вооруженными Силами Кыргызской Республики (далее - Главнокомандующий Вооруженными Силами) - Председатель Совета обороны Кыргызской Республики (далее - Совет обороны).
2. Совет обороны является конституционным консультативным органом, осуществляющим проведение единой государственной политики в области обеспечения обороны и безопасности.
Порядок деятельности Совета обороны определяется законом.
3. Непосредственное руководство подготовкой и применением Вооруженных Сил и других воинских формирований осуществляет Генеральный штаб Вооруженных Сил Кыргызской Республики (далее - Генеральный штаб Вооруженных Сил), который является центральным органом военного управления и главным органом оперативного управления Вооруженными Силами и другими воинскими формированиями.
При введении военного или чрезвычайного положения либо возникновении кризисных ситуаций, указанных в части 2 HYPERLINK "jl:30453000.100000%20" статьи 10 настоящего Закона, Генеральный штаб Вооруженных Сил является высшим органом оперативного управления и координации сил и средств органов внутренних дел, национальной безопасности, гражданской защиты, других государственных органов Кыргызской Республики и органов местного самоуправления, вовлеченных в рамках своей компетенции в систему обеспечения национальной безопасности.
4. Общее руководство по вопросам реализации государственной военной политики в Вооруженных Силах и других воинских формированиях осуществляет входящий в структуру Правительства Кыргызской Республики государственный орган, ведающий вопросами обороны, приказы руководителя которого по вопросам, отнесенным к его полномочиям, обязательны для Вооруженных Сил и других воинских формирований, если иное не предусмотрено законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 8 изложена в редакции Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.80000%20" см. стар. ред.)
Статья 8. Дислокация Вооруженных Сил
 
1. Дислокация соединений, частей и учреждений Вооруженных Сил определяется Главнокомандующим Вооруженными Силами в соответствии с задачами обороны и социально-экономическими условиями мест дислокации по предложению начальника Генерального штаба Вооруженных Сил.
2. Передислокацию соединений, воинских частей и подразделений (учреждений) Вооруженных Сил в пределах земель, переданных в пользование Вооруженным Силам, осуществляет начальник Генерального штаба Вооруженных Сил.
 
Статья 9. Комплектование Вооруженных Сил
 
Вооруженные Силы и другие воинские формирования комплектуются через органы местного военного управления добровольно по контракту и на основе воинской обязанности, в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 10 изложена в редакции HYPERLINK "jl:31501453.80400%20" Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.100000%20" см. стар. ред.)
Статья 10. Применение Вооруженных Сил
 
1. Вооруженные Силы применяются по планам их применения, обеспечения военной безопасности Кыргызской Республики, мобилизационного развертывания и территориальной обороны, утвержденным Главнокомандующим Вооруженными Силами, в целях обеспечения безопасности граждан, общества и государства.
2. В целях оперативного принятия мер для борьбы с терроризмом, ликвидации незаконных вооруженных формирований, последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, предупреждения и преодоления кризисных ситуаций, сопряженных с угрозой жизни и здоровью людей, конституционному строю, суверенитету и территориальной целостности страны, при которых силы и средства правоохранительных органов, других воинских формирований недостаточны для их разрешения, начальник Генерального штаба Вооруженных Сил может принять решение о применении отдельных войсковых частей и подразделений Вооруженных Сил с незамедлительным докладом Главнокомандующему Вооруженными Силами с предложением о введении чрезвычайного положения.
3. Применение Вооруженных Сил за пределами Кыргызской Республики для выполнения задач в соответствии с международными договорами осуществляется по решению Жогорку Кенеша Кыргызской Республики.
4. Использование Вооруженных Сил для достижения внутригосударственных политических целей запрещается.
 
Глава 3. Полномочия государственных органов в области обороны. Обязанности должностных лиц предприятий, учреждений, организаций и других юридических лиц в области обороны. Права и обязанности граждан в области обороны
 
Статья 11 изложена в редакции Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.110000%20" см. стар. ред.)
Статья 11. Полномочия Главнокомандующего Вооруженными Силами - Президента Кыргызской Республики
 
Главнокомандующий Вооруженными Силами - Президент Кыргызской Республики:
1) определяет, назначает и освобождает высший командный состав Вооруженных Сил;
2) объявляет общую или частичную мобилизацию, объявляет состояние войны в случае агрессии или непосредственной угрозы агрессии Кыргызской Республике и незамедлительно вносит этот вопрос на рассмотрение Жогорку Кенеша Кыргызской Республики;
3) объявляет в интересах защиты страны и безопасности ее граждан военное положение и незамедлительно вносит этот вопрос на рассмотрение Жогорку Кенеша Кыргызской Республики;
4) с введением военного положения руководит обороной Кыргызской Республики;
5) издает директиву Вооруженным Силам и другим воинским формированиям на ведение военных действий;
6) вводит в действие нормативные акты военного времени и прекращает их действие, формирует и упраздняет государственные органы военного времени;
7) возглавляет Совет обороны, утверждает положение о секретариате Совета обороны;
8) утверждает концепцию национальной безопасности, военную доктрину Кыргызской Республики;
9) утверждает планы обеспечения военной безопасности, применения Вооруженных Сил и других воинских формирований, подготовки территории Кыргызской Республики в интересах обороны, схему мобилизационного развертывания Вооруженных Сил и других воинских формирований;
10) утверждает программы (планы) развития военно-промышленного комплекса, мобилизационной подготовки экономики, населения, государственных органов и органов местного самоуправления, территории в интересах действий Вооруженных Сил и другие программы по укреплению обороноспособности Кыргызской Республики;
11) утверждает положение о Генеральном штабе Вооруженных Сил и схему его управления;
12) определяет военную форму одежды для Вооруженных Сил, других воинских формирований и государственных органов Кыргызской Республики, в которых законом предусмотрена военная служба, и правила ее ношения;
13) утверждает положения и описания боевых знамен и флагов Вооруженных Сил;
14) устанавливает перечень должностей в Вооруженных Силах, других воинских формированиях и государственных органах Кыргызской Республики, в которых законом предусмотрена военная служба, замещаемых лицами высшего офицерского состава;
15) присваивает высшие воинские звания;
16) издает указы о призыве граждан на военную и альтернативную службы, по мобилизации и об их увольнении в запас;
17) организует взаимодействие государственных органов и органов местного самоуправления в области обороны и безопасности;
18) вносит на рассмотрение Жогорку Кенеша Кыргызской Республики вопрос об использовании Вооруженных Сил за ее пределами при необходимости выполнения межгосударственных договорных обязательств по поддержанию мира и безопасности;
19) осуществляет иные полномочия в сфере обороны и обеспечения военной безопасности Кыргызской Республики, определенные законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 12. Полномочия Жогорку Кенеша Кыргызской Республики в области обороны
 
Жогорку Кенеш Кыргызской Республики:
1) утверждает текст военной присяги, воинские уставы Вооруженных Сил;
2) рассматривает и утверждает расходы на оборону в соответствии с законом о республиканском бюджете Кыргызской Республики (на соответствующий год);
3) устанавливает воинские звания;
4) ратифицирует и денонсирует международные договоры Кыргызской Республики в области обороны, коллективной безопасности и военно-технического сотрудничества;
5) решает вопросы о возможности использования Вооруженных Сил за пределами Кыргызской Республики при необходимости выполнения межгосударственных договорных обязательств по поддержанию мира и безопасности;
6) решает вопросы войны и мира; вводит военное положение, объявляет состояние войны, утверждает или отменяет указы Президента Кыргызской Республики по этим вопросам;
7) осуществляет иные полномочия в области обороны в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 13 изложена в редакции HYPERLINK "jl:31501453.110500%20" Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.130000%20" см. стар. ред.)
Статья 13. Полномочия Правительства Кыргызской Республики в области обороны
 
Правительство Кыргызской Республики:
1) обеспечивает реализацию мер по охране государственного суверенитета, территориальной целостности, защите конституционного строя, а также мер по укреплению обороноспособности, национальной безопасности и правопорядка;
2) несет ответственность за состояние и укомплектованность Вооруженных Сил и других воинских формирований;
3) обеспечивает исполнение законодательства Кыргызской Республики по вопросам обороны;
4) вносит в Жогорку Кенеш Кыргызской Республики предложения по проекту закона о республиканском бюджете по расходам на оборону (на соответствующий год);
5) организует оснащение Вооруженных Сил и других воинских формирований вооружением и военной техникой, их обеспечение материальными средствами, ресурсами и услугами;
6) обеспечивает финансовыми и материальными средствами выполнение государственных программ (планов) развития Вооруженных Сил и других воинских формирований, а также подготовки граждан по военно-учетным специальностям;
7) обеспечивает развитие инфраструктуры Вооруженных Сил и других воинских формирований;
8) организует разработку и выполнение государственных программ развития оборонного производства, мобилизационных планов и заданий, планов накопления мобилизационных и государственных резервов (запасов);
9) определяет порядок воинского учета и готовит предложения Главнокомандующему Вооруженными Силами о контингентах граждан Кыргызской Республики, подлежащих призыву на военную службу, военные сборы и по мобилизации;
10) осуществляет руководство мобилизационной подготовкой государственных органов, органов местного самоуправления, организаций, а также подготовкой транспорта, коммуникаций и населения страны;
11) утверждает положения о военно-транспортной обязанности, резервных формированиях, проведении приписки граждан к призывным участкам, воинском учете военнообязанных и призывников;
12) организует разработку и выполнение планов перевода государственных органов и экономики страны на работу в условиях военного времени (особого периода);
13) планирует, обеспечивает и проводит мероприятия оперативного оборудования территории Кыргызской Республики в интересах обороны;
14) определяет порядок предоставления и использования для нужд Вооруженных Сил и других воинских формирований земель, лесов, вод и других природных ресурсов;
15) определяет порядок компенсации расходов, понесенных юридическими лицами и гражданами Кыргызской Республики в связи с использованием их имущества для нужд обороны;
16) принимает решения о создании, перепрофилировании и упразднении государственных предприятий, выпускающих военную продукцию;
17) определяет вопросы подготовки граждан к военной службе в соответствии с мобилизационными потребностями Вооруженных Сил;
18) организует в пределах предоставленных полномочий выполнение обязательств по вопросам обороны, содержащихся во вступивших в установленном законом порядке в силу международных договорах, участницей которых является Кыргызская Республика;
19) организует работу по социальному обеспечению военнослужащих, лиц, уволенных с военной службы, и членов их семей;
20) устанавливает порядок передачи, сдачи в аренду, продажи, ликвидации и списания вооружения и военной техники, оборонных объектов и другого военно-технического имущества;
21) организует контроль за экспортом и импортом вооружения и военной техники, стратегических материалов, передовых технологий в сфере обороны и продукции двойного назначения;
22) ведет международные переговоры по военным и военно-техническим вопросам, определяет меры по укреплению доверия между государствами, взаимному понижению уровня военной опасности и созданию системы коллективной безопасности;
23) обеспечивает создание государственных финансовых и материальных резервов для нужд территориальной обороны;
24) определяет порядок прохождения военной службы;
25) осуществляет иные полномочия в сфере обороны и обеспечения военной безопасности Кыргызской Республики в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 14 изложена в редакции Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.140000%20" см. стар. ред.)
Статья 14. Полномочия государственных органов Кыргызской Республики в области обороны
 
Полномочия государственных органов в области обороны определяются Правительством Кыргызской Республики для решения следующих задач:
1) производство и поставка необходимой для нужд обороны продукции;
2) мобилизационная подготовка экономики, осуществление мероприятий по обеспечению ее устойчивого функционирования в военное время;
3) обеспечение мероприятий по оперативному оборудованию территории Кыргызской Республики в целях обороны;
4) обеспечение мероприятий территориальной обороны;
5) участие в организации обороны и вооруженной защите Кыргызской Республики;
6) участие в подготовке граждан Кыргызской Республики к военной службе;
7) оперативная и мобилизационная подготовка совместно с Вооруженными Силами;
8) иные задачи в области обороны в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 15 изложена в редакции Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.150000%20" см. стар. ред.)
В статью 15 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31637337.2%20" Законом КР от 29.11.14 г. № 161 ( HYPERLINK "jl:31637359.150000%20" см. стар. ред.)
Статья 15. Основные полномочия государственного органа, ведающего вопросами обороны
 
1. Государственный орган, ведающий вопросами обороны:
1) разрабатывает и реализует военную политику;
2) проводит единую военно-техническую политику, участвует в разработке и выполнении государственных программ развития оборонного производства;
3) Утратил силу в соответствии с Законом КР от 29.11.14 г. № 161 (см. стар. ред.)
4) разрабатывает и совершенствует военное законодательство;
5) осуществляет подготовку военных кадров;
5-1) обеспечивает деятельность военных комиссариатов, организацию воинского учета, подготовку граждан к военной службе, призыв граждан Кыргызской Республики на военную, альтернативную службы и на военные (мобилизационные) сборы и по мобилизации, создание и накопление военно-обученного резерва по военно-учетным специальностям во взаимодействии с органами местных государственных администраций и местного самоуправления Кыргызской Республики;
6) организует международное военное и военно-техническое сотрудничество;
7) обеспечивает социальную и правовую защиту военнослужащих, гражданского персонала Вооруженных Сил, лиц, уволенных с военной службы, и членов их семей, семей погибших (умерших) военнослужащих;
8) решает иные задачи в сфере обороны и военной политики в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
2. Руководитель государственного органа, ведающего вопросами обороны:
1) организует разработку планов (программ) строительства, развития Вооруженных Сил и в пределах своих полномочий осуществляет контроль над их реализацией;
2) разрабатывает предложения по расходам на оборону при формировании бюджета и государственному оборонному заказу;
3) осуществляет финансовое и материально-техническое обеспечение соединений, частей и учреждений Вооруженных Сил;
3-1) на основании Указа Президента Кыргызской Республики и постановления Правительства Кыргызской Республики издает приказ о призыве граждан па военную и альтернативную службы, об увольнении из рядов Вооруженных Сил военнослужаших по призыву и служащих альтернативной службы, выслуживших установленные сроки службы;
4) организует работу по совершенствованию законодательства в сфере обороны;
5) обеспечивает подготовку кадров для Вооруженных Сил;
6) осуществляет международное военное и военно-техническое сотрудничество;
7) в пределах своих полномочий присваивает воинские звания военнослужащим органов управлений, соединений, частей и учреждений уполномоченного государственного органа, ведающего вопросами обороны в соответствии с порядком, определенным Правительством Кыргызской Республики;
8) участвует в планировании подготовки и обеспечении резервных формирований;
9) разрабатывает планы развития инфраструктуры Вооруженных Сил;
10) участвует в разработке и выполнении планов перевода государственных органов и экономики страны на работу в условиях военного времени (особого периода);
11) участвует в разработке и выполнении государственных программ развития оборонного производства;
12) разрабатывает предложения по предоставлению и использованию для нужд Вооруженных Сил земель, лесов, вод и других природных ресурсов;
13) разрабатывает предложения по порядку компенсации расходов, понесенных юридическими лицами и гражданами Кыргызской Республики в связи с использованием их имущества для нужд обороны;
14) осуществляет контроль за реализацией государственной политики в сфере обороны;
15) разрабатывает предложения по созданию, перепрофилированию и упразднению государственных предприятий, выпускающих военную продукцию, а также по вопросам подготовки граждан к военной службе в соответствии с мобилизационными потребностями Вооруженных Сил;
16) организует в пределах предоставленных полномочий выполнение обязательств, содержащихся в международных договорах Кыргызской Республики по вопросам обороны;
17) организует работу по социальному обеспечению военнослужащих, лиц, уволенных с военной службы, и членов их семей;
18) разрабатывает предложения по порядку передачи, сдачи в аренду, продажи, ликвидации и списания вооружения и военной техники, оборонных объектов и другого военно-технического имущества;
19) организует деятельность по внутреннему аудиту;
20) в пределах своих полномочий организует контроль за экспортом и импортом вооружения и военной техники, стратегических материалов, передовых технологий в сфере обороны и продукции двойного назначения;
21) в пределах своих полномочий ведет международные переговоры по военным и военно-техническим вопросам, о мерах по укреплению доверия между государствами, взаимному понижению уровня военной опасности и созданию системы коллективной безопасности;
22) разрабатывает предложения по порядку присвоения воинских званий;
23) разрабатывает предложения по установлению единых стандартов военной формы одежды для Вооруженных Сил и правилам ее ношения;
24) осуществляет иные полномочия, определенные законодательством Кыргызской Республики.
Должность руководителя государственного органа, ведающего вопросами обороны, является политической государственной должностью, которая может замещаться гражданским лицом.
 
Закон дополнен статьей 15-1 в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.150600%20" Законом от 03.02.14 г. № 24
Статья 15-1. Полномочия Генерального штаба Вооруженных Сил
 
1. Генеральный штаб Вооруженных Сил:
1) организует систему управления Вооруженными Силами, другими воинскими формированиями и непосредственное управление соединениями и частями Вооруженных Сил;
2) разрабатывает планы применения, мобилизационного развертывания, оперативной, боевой и мобилизационной подготовки Вооруженных Сил; планы оперативного оборудования территории государства в интересах обороны, дислокации войск и военных объектов, территориальной обороны Кыргызской Республики и обеспечения военной безопасности Кыргызской Республики;
3) организует и обеспечивает мероприятия, проводимые в соответствии с планами строительства, мобилизационного и оперативного развертывания, применения Вооруженных Сил и других воинских формирований, оперативного оборудования территории Кыргызской Республики, территориальной обороны и обеспечения военной безопасности;
4) участвует в разработке планов (программ) строительства и развития Вооруженных Сил, концепции национальной безопасности, военной доктрины, мобилизационных планов экономики Кыргызской Республики;
5) разрабатывает предложения по расходам на оборону государства;
6) организует единую систему оперативной, боевой и мобилизационной готовности Вооруженных Сил и других воинских формирований, осуществляет контроль за их состоянием;
7) разрабатывает предложения по составу и численности Вооруженных Сил и других воинских формирований, а также по силам и средствам территориальной обороны;
8) организует оперативную подготовку штабов государственных органов и органов местного самоуправления для совместных действий под руководством Главнокомандующего Вооруженными Силами;
9) в соответствии с законодательством Кыргызской Республики, определяющим порядок прохождения военной службы, осуществляет кадровую работу в Вооруженных Силах;
10) разрабатывает предложения по составу, численности, материально-техническому обеспечению и финансированию подразделений в составе коалиционных (коллективных) группировок войск и миротворческих сил;
11) осуществляет в соответствии с законодательством Кыргызской Республики разведывательную деятельность в интересах обороны и безопасности;
12) обеспечивает безопасность воздушного пространства Кыргызской Республики, прикрытие важных государственных, военных и других объектов от ударов с воздуха;
13) руководит организацией связи и оповещения в соответствии с Планом применения Вооруженных Сил и других воинских формирований, внедрением автоматизированных систем управления;
14) планирует и организует в Вооруженных Силах и других воинских формированиях мероприятия по информационному, морально-психологическому обеспечению, осуществляет контроль за эффективностью их осуществления;
15) планирует и осуществляет организацию работ по обеспечению информационной безопасности, разрабатывает меры по защите государственной и военной тайны в Вооруженных Силах и других воинских формированиях в соответствии с законодательством Кыргызской Республики;
16) осуществляет топографическое обеспечение Вооруженных Сил;
17) обеспечивает безопасность полетов воздушных судов военной (государственной) авиации; участвует в расследовании авиационных происшествий и авиационных инцидентов с воздушными судами военной (государственной) авиации на территории Кыргызской Республики и за рубежом;
18) организует безопасную эксплуатацию вооружения, военной техники и транспортных средств Вооруженных Сил и других воинских формирований;
19) во взаимодействии с государственным органом, ведающим вопросами обороны, реализует мероприятия международного военного и военно-технического сотрудничества;
20) взаимодействует с другими государственными органами Кыргызской Республики в сфере борьбы с терроризмом в организации территориальной обороны и гражданской защиты в соответствии с законодательством Кыргызской Республики;
21) разрабатывает предложения по созданию оперативно-стратегических запасов в государственном материальном резерве;
22) разрабатывает предложения по военной форме одежды военнослужащих Вооруженных Сил, других воинских формирований и правилам ее ношения;
23) в пределах своей компетенции осуществляет финансовое, техническое, тыловое и другие виды обеспечения подчиненных соединений, частей и учреждений и создание войсковых запасов материальных средств и инфраструктуры Вооруженных Сил;
24) в пределах своей компетенции организует и ведет хозяйственную и иную деятельность, направленную на обеспечение потребностей Вооруженных Сил и подчиненных ему соединений, частей и учреждений.
2. Начальник Генерального штаба Вооруженных Сил:
1) представляет Главнокомандующему Вооруженными Силами планы применения, мобилизационного развертывания Вооруженных Сил и других воинских формирований; планы оперативного оборудования территории государства в интересах обороны, дислокации войск и военных объектов, обеспечения военной безопасности Кыргызской Республики;
2) утверждает план подготовки Вооруженных Сил и других воинских формирований;
3) в пределах своих полномочий присваивает воинские звания военнослужащим органов управлений, соединений, частей и учреждений Вооруженных Сил в соответствии с порядком, определенным Правительством Кыргызской Республики;
4) назначает на должность и освобождает от должности лиц в соответствии с нормативными правовыми актами, определяющими порядок прохождения военной службы по контракту;
5) в пределах своих полномочий ведет международные переговоры по вопросам военного и военно-технического сотрудничества;
6) осуществляет иные полномочия в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
3. Решения Генерального штаба Вооруженных Сил реализуются приказами и директивами начальника Генерального штаба Вооруженных Сил в пределах его полномочий, которые обязательны для исполнения всеми государственными органами Кыргызской Республики, привлекаемыми к обороне и обеспечению безопасности при возникновении кризисных ситуаций, указанных в части 2 статьи 10 настоящего Закона.
 
В статью 16 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.150700%20" Законом от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.160000%20" см. стар. ред.)
Статья 16. Обязанности местных государственных администраций и органов местного самоуправления в области обороны
 
Местные государственные администрации в пределах своих полномочий и территории обязаны:
1) обеспечивать выполнение законодательных и иных нормативных правовых актов Кыргызской Республики в области обороны и социально-правовой защиты военнослужащих, лиц, уволенных с военной службы, и членов их семей;
2) участвовать в разработке и реализации Плана оперативного оборудования своих территорий и коммуникаций в интересах Вооруженных Сил;
3) организовывать и обеспечивать воинский учет и подготовку граждан Кыргызской Республики к военной службе и мобилизации, их призыв на военную службу и военные сборы;
4) осуществлять бронирование граждан Кыргызской Республики из числа работающих в государственных органах и у юридических лиц независимо от форм собственности на период мобилизации и в военное время;
5) обеспечивать мобилизационную подготовку транспорта и других технических средств для нужд обороны;
6) организовывать и осуществлять военно-патриотическое воспитание граждан Кыргызской Республики;
7) обеспечивать перевод органов местного самоуправления на работу в условиях военного времени, а также выполнять планы и задания накопления материальных средств государственного и мобилизационного резервов;
8) участвовать в планировании и обеспечении выполнения мероприятий по территориальной обороне и гражданской защите на своей территории;
8-1) участвовать в подборе, приписке военнообязанных в резервные формирования, организовать их подготовку и материально-техническое обеспечение;
9) вносить в Правительство Кыргызской Республики, Генеральный штаб Вооруженных Сил предложения по улучшению организации гражданской защиты и территориальной обороны;
10) осуществлять иные полномочия в области обороны в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
В статью 17 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.150800%20" Законом от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.170000%20" см. стар. ред.)
Статья 17. Обязанности юридических лиц в области обороны
 
Должностные лица юридических лиц независимо от организационно-правовой формы в соответствии с нормативными правовыми актами Кыргызской Республики:
1) выполняют договорные обязательства, а в военное время - государственные заказы по созданию, производству, поставкам и ремонту вооружения и военной техники, другого военно-технического имущества и ресурсов, подрядным работам и предоставлению услуг для нужд Вооруженных Сил;
2) организуют и проводят мероприятия гражданской защиты;
3) осуществляют мероприятия, предусмотренные мобилизационными планами и заданиями, планами накопления мобилизационных и государственных резервов на договорной основе, если иное не установлено законом;
4) исполняют военно-транспортную обязанность в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики;
5) создают своим работникам необходимые условия для выполнения ими воинской обязанности;
6) осуществляют воинский учет работников в соответствии с законодательством Кыргызской Республики, предоставляют в целях обеспечения национальной безопасности (обороны) здания, сооружения, транспортные средства и другое имущество, находящиеся в их собственности, с последующей компенсацией расходов в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики;
7) исполняют иные полномочия в области обороны в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
В статью 18 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.150900%20" Законом от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.180000%20" см. стар. ред.)
Статья 18. Права и обязанности граждан Кыргызской Республики в области обороны
 
Граждане Кыргызской Республики исполняют конституционный долг и обязанность по защите Отечества путем прохождения военной и альтернативной служб. Порядок прохождения военной и альтернативной служб устанавливается законами и другими нормативными правовыми актами Кыргызской Республики.
Граждане Кыргызской Республики в соответствии с настоящим Законом:
1) обязаны проходить военную службу, порядок прохождения которой определен законодательством Кыргызской Республики;
2) принимают участие в мероприятиях территориальной обороны и гражданской защиты;
3) предоставляют в целях обеспечения национальной безопасности (обороны) по требованию государственных органов здания, сооружения, транспортные средства и другое имущество, находящиеся в их собственности, с последующей компенсацией в порядке, установленном Правительством Кыргызской Республики;
4) исполняют иные обязанности в области обороны в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Глава 4. Состояние войны (вооруженного конфликта). Военное положение. Гражданская оборона. Территориальная оборона
 
Статья 19. Состояние войны (вооруженного конфликта)
 
Состояние войны объявляется Президентом Кыргызской Республики в случае агрессии или непосредственной угрозы агрессии Кыргызской Республике и этот вопрос незамедлительно вносится на рассмотрение Жогорку Кенеша Кыргызской Республики.
С момента объявления войны или фактического начала военных действий наступает военное время, которое истекает с объявлением о прекращении военных действий и их фактическим прекращением. В случае внезапного нападения на Кыргызскую Республику руководство Вооруженными Силами и военное командование обязаны принять меры для отражения агрессии, не ожидая объявления войны.
Вооруженный конфликт может возникнуть в формах военных инцидентов, военных акций и других военных столкновений ограниченного масштаба с использованием вооружения и военной техники.
Для решения задач в вооруженном конфликте Президентом Кыргызской Республики могут создаваться объединенные (межведомственные) группировки войск.
 
Статья 20. Военное положение
 
Военное положение вводится на всей территории Кыргызской Республики или в отдельных ее местностях.
Режим военного положения определяется HYPERLINK "jl:30416515.0%20" конституционным Законом Кыргызской Республики.
 
В статью 21 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.151000%20" Законом от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.210000%20" см. стар. ред.)
Статья 21. Территориальная оборона
 
Территориальная оборона организуется и осуществляется в целях защиты объектов и коммуникаций на территории Кыргызской Республики от действий противника, диверсионных и террористических актов и других видов угроз, а также установления и поддержания режима военного положения.
К территориальной обороне Кыргызской Республики привлекаются резервные формирования, силы и средства органов военного управления, соединений и частей Вооруженных Сил, органов внутренних дел и национальной безопасности Кыргызской Республики, других государственных органов, в том числе органов местного самоуправления, в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
Общее руководство оперативным оборудованием территории Кыргызской Республики осуществляет Правительство Кыргызской Республики.
 
В статью 22 внесены изменения в соответствии с HYPERLINK "jl:31501453.1100%20" Законом от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.220000%20" см. стар. ред.)
Статья 22. Гражданская защита
 
В название внесены изменения в соответствии с Законом от 03.02.14 г. № 24 (см. стар. ред.)
 
Гражданская защита организуется в целях защиты населения и объектов экономики от последствий аварий, катастроф, стихийных бедствий, а также от воздействия средств поражения при ведении боевых действий.
Задачи и организация гражданской защиты определяются законодательством Кыргызской Республики.
 
Глава 5. Заключительные положения
 
Статья 23 изложена в редакции HYPERLINK "jl:31501453.1200%20" Закона КР от 03.02.14 г. № 24 ( HYPERLINK "jl:31501486.230000%20" см. стар. ред.)
Статья 23. Финансирование обороны
 
Финансирование обороны и Вооруженных Сил осуществляется из государственного бюджета Кыргызской Республики и других источников в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 24. Ограничение деятельности общественных и иных организаций и объединений в Вооруженных Силах
 
Деятельность общественных и иных организаций и объединений, преследующих политические цели, а также образование их структур в Вооруженных Силах не допускается.
Не допускается использовать военнослужащих и финансовые средства Вооруженных Сил для создания структур и осуществления деятельности любых общественных и иных организаций и объединений.
Не допускается осуществление любой деятельности юридических лиц независимо от организационно-правовых форм и форм собственности на территории воинских частей и учреждений, за исключением случаев, установленных законодательством Кыргызской Республики.
Не допускается членство военнослужащих в политических партиях, а также их выступление в поддержку какой-либо политической партии.
Не допускается ведение любой политической пропаганды и агитации, а также вмешательство религиозных организаций и служителей религиозных культов в деятельность соединений, частей и учреждений Вооруженных Сил.
В период проведения выборов Президента Кыргызской Республики и депутатов Жогорку Кенеша Кыргызской Республики, проведения референдумов допускается ведение соответствующей разъяснительной работы на территории соединений, частей и учреждений Вооруженных Сил.
 
Статья 25. Ответственность за нарушение законодательства по вопросам обороны
 
Должностные лица государственных органов, местных государственных администраций, органов местного самоуправления, юридических лиц, независимо от их ведомственной принадлежности, и граждане, виновные в невыполнении возложенных на них обязанностей по обороне или препятствующие выполнению задач обороны, несут ответственность в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
 
Статья 26. Осуществление правосудия и обеспечение законности в Вооруженных Силах, других воинских формированиях и государственных органах
 
Правосудие в Вооруженных Силах, других воинских формированиях и государственных органах, в которых законом предусмотрена военная служба, осуществляют суды Кыргызской Республики в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.
Надзор за законностью и расследование дел о преступлениях в Вооруженных Силах, других воинских формированиях и государственных органах, в которых законом предусмотрена военная служба, осуществляется органами прокуратуры Кыргызской Республики.
 
Статья 27. Порядок вступления в силу настоящего Закона
 
Настоящий Закон вступает в силу со дня официального опубликования.
Со дня вступления в силу настоящего Закона признать утратившими силу:
- HYPERLINK "jl:30211933.0%20" Закон Кыргызской Республики «Об обороне» от 13 апреля 1994 года № 1462-XII (Ведомости Жогорку Кенеша Кыргызской Республики, 1994 г., № 6, ст. 182);
- HYPERLINK "jl:30219929.0%20" постановление Жогорку Кенеша Кыргызской Республики «О порядке введения в действие Закона Кыргызской Республики «Об обороне» от 13 апреля 1994 года № 1463-XII (Ведомости Жогорку Кенеша Кыргызской Республики, 1994 г., № 6, ст. 183);
- HYPERLINK "jl:30222535.400%20" пункт 4 статьи 1 Закона Кыргызской Республики «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Кыргызской Республики в связи с принятием Закона Кыргызской Республики «О Правительстве Кыргызской Республики» от 21 ноября 1997 года № 82 (Ведомости Жогорку Кенеша Кыргызской Республики, 1997 г., № 12, ст. 573);
- HYPERLINK "jl:30299655.30000%20" статью 3 Закона Кыргызской Республики «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Кыргызской Республики» от 3 января 2005 года № 2 (Ведомости Жогорку Кенеша Кыргызской Республики, 2005 г., № 3, ст. 184).
Правительству Кыргызской Республики в трехмесячный срок привести свои нормативные правовые акты в соответствие с настоящим Законом.
 
Президент
Кыргызской Республики  
К. Бакиев
 
гор. Бишкек, Дом Правительства
24 июля 2009 года № 242
 
Кыргыз Республикасынын мыйзамы Коргоо жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү жөнүндө
(2014.29.11. HYPERLINK "jl:30455574.0%20" өзгөртүүлөр жана толуктоолор менен)
 
2009-жылдын 11-июнунда Кыргыз Республикасынын Жогорку
Кеңеши тарабынан кабыл алынган
 
HYPERLINK "jl:30455573.10000%20" 1-бөлүм. Жалпы жоболор (1-3-статьялары) HYPERLINK "jl:30455573.40000%20" 2-бөлүм. Куралдуу күчтөр, алардын арналышы жана курамы (4-10-статьялары) HYPERLINK "jl:30455573.110000%20" 3-бөлүм. Мамлекеттик органдардын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары. (11-18-статьялары) HYPERLINK "jl:30455573.190000%20" 4-бөлүм. Согуштук (куралдуу жаңжал) абал. (19-22-статьялары) HYPERLINK "jl:30455573.230000%20" 5-бөлүм. Корутунду жоболор (23-27-статьялары) 
КР 2014.29.11. № 161 HYPERLINK "jl:31635388.1%20" Мыйзамына ылайык бүткүл тексти боюнча:
- ар түрдүү жөндөмө формаларындагы «Башкы штабы» деген сөздөр тиешелүү жөндөмөлөрдөгү «Генералдык штабы» деген сөздөргө алмаштырылды;
- ар түрдүү жөндөмө формаларындагы «начальниги» деген сөз тиешелүү жөндөмөлөрдөгү «башчысы» деген сөзгө алмаштырылды ( HYPERLINK "jl:31635398.0%20" мур. ред. караңыз)
 
Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасынын коргоо иштеринин негиздерин жана уюштурууну, мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын укуктарын жана милдеттерин; уюштуруу-укуктук формасына карабастан юридикалык жактардын милдеттерин; Кыргыз Республикасынын жарандарынын коргоо жаатындагы укуктарын жана милдеттерин; коргоо үчүн тартылуучу күчтөрдү жана каражаттарды; Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн курамын, түзүмүн жана арналышын; коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандыгы үчүн жоопкерчиликти аныктайт.
 
1-бөлүм. Жалпы жоболор
 
1-берене. Коргоонун негиздери
 
Коргоо улуттук коопсуздуктун элементи жана мамлекеттин эң маанилүү иш-милдеттеринин бири болуп саналат, мунун өзү куралдуу коргонууга даярдык боюнча саясий, экономикалык, аскердик, социалдык, укуктук жана башка чаралардын тутуму жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, коомун жана жарандарын куралдуу коргоону түшүндүрөт.
Коргоо Кыргыз Республикасынын HYPERLINK "jl:30212756.0%20" Конституциясына, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, эл аралык укуктун негиз болуучу принциптерине жана ченемдерине, ошондой эле мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык уюштурулат жана ишке ашырылат.
Куралдуу күрөштүн каражаттарын колдонуу менен коргоо максатында Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү (мындан ары - Куралдуу Күчтөр), башка аскердик түзүлүштөр, аскердик-экономикалык камсыздоонун бирдиктүү тутуму түзүлөт, Кыргыз Республикасынын жарандарынын аскердик милдеттери жана мамлекеттик органдардын, уюштуруу-укуктук формасына карабастан юридикалык жактардын, ошондой эле транспорттук каражаттардын ээлеринин аскердик-транспорттук милдеттери белгиленет.
Куралду Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн куралдары, аскердик техникалары жана мүлктөрү мамлекеттик менчик болуп саналат жана аларда чарба жүргүзүү же оперативдүү башкаруу укугунда болот.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.2%20" Мыйзамына ылайык 2-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.20000%20" мур. ред. караңыз)
2-берене. Коргоону уюштуруу
 
Коргоону уюштурууга төмөнкүлөр кирет:
1) согуш коркунучун жана согуш кооптуулугун болжолдоо, аныктоо жана баалоо;
2) коргоо жаатында бирдиктүү мамлекеттик саясатты түзүү жана ишке ашыруу;
3) коргоо жаатында укуктук жөнгө салуу;
3-1) коргоону жана Куралдуу Күчтөрдү, башка аскердик түзүлүштөрдү колдонууну пландоо;
4) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү аскердик коопсуздукту жана коргоону камсыз кылууга даярдыкта өнүктүрүү, даярдоо жана кармап туруу;
5) коргонууну камсыз кылуу боюнча маселелерди чечүүгө мамлекеттин жана мамлекеттик органдардын экономикасынын мобилизациялык даярдыгы;
6) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын согуш мезгилинин шарттарында иштөөгө өткөрүүнү уюштуруу жана мобилизацияны пландаштыруу;
7) калкты, аскердик үйрөтүлгөн резервдерди жана Кыргыз Республикасынын аймагын коргоого даярдоо;
8) мамлекеттик чек араны кайтаруу жана коргоо, Кыргыз Республикасынын аймагын жана аба мейкиндигин коргоо;
9) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү курал-жарак, аскердик техника, ок-дарылар, аскердик-техникалык, буюмдук мүлк, азык-түлүк, күйүүчү-майлоочу материалдар жана башка материалдык-техникалык каражаттар менен тынчтык жана согуш мезгилдеринде камсыз кылуу;
10) мамлекеттик жана мобилизациялык резервдердин запастарын, мамлекеттик азайбас запастарды түзүү;
11) коргоо жаатындагы мамлекеттик сырды түзүүчү маалыматтарды сактоону камсыз кылуу;
12) аскердик илимди жана аскердик кадрларды даярдоо тутумун өнүктүрүү;
13) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү башкаруунун бирдиктүү тутумун түзүү жана өркүндөтүү, ошондой эле радиожыштык спектрин коргоо кызыкчылыктарында пайдаланууну пландоо;
14) аскердик иштерге байланыштуу айлана чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу;
15) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын коргоо жаатындагы иштерин координациялоо;
16) аскер кызматчыларын жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, ошондой эле аскер кызматынан бошонгон адамдарды социалдык коргоону камсыз кылуу;
17) жамааттык коопсуздук жана коргоо максатында эл аралык кызматташтык;
18) коргоо жаатындагы башка иш-чаралар.
 
3-берене. Кыргыз Республикасынын коргоо жаатындагы мыйзамдары
 
Коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына, эл аралык келишимдерге негизделинет жана коргоо жаатында өзүнө конституциялык мыйзамдарды, ушул Мыйзамды жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын камтыйт.
 
2-бөлүм. Куралдуу күчтөр, алардын арналышы жана курамы
 
4-берене. Куралдуу Күчтөрдүн арналышы
 
Куралдуу Күчтөр - Кыргыз Реепубликасынын мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды ишенимдүү коргоону камсыздоо жана эл аралык келишимдерге ылайык милдеттенмедерди аткаруу үчүн арналган мамлекеттик аскердик уюм.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.5%20" Мыйзамына ылайык 5-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.50000%20" мур. ред. караңыз)
5-берене. Куралдуу Күчтөрдү түзүүнүн принциптери
 
Куралдуу Күчтөрдү куруунун принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:
1) өзүн өзү коргоо жана коргонуунун жетиштүүлүгү;
2) аскердик жетекчиликти борбордоштуруу жана укуктук негиздеги бир башчылык;
3) Кыргыз Республикасынын Президентинин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана жарандык коомдун контролдугунда болуу;
4) Куралдуу Күчтөрдү өнүктүрүү жана алардын күжүрмөн даярдыгын жогорку деңгээлде кармоо;
5) башкаруунун натыйжалуулугу;
6) өздүк курамды тарбиялоонун, окутуунун жана кадрларды даярдоонун биримдиги;
7) жогорку деңгээлдеги кесипкөйлүк;
8) аскер кызматчыларынын укуктарын сактоо жана социалдык коргоо.
9) коргоону уюштурууга жана Куралдуу Күчтөрдү курууга көз караштардын биримдиги;
10) Куралдуу Күчтөрдү куруунун, өнүктүрүүнүн, даярдоонун жана колдонуунун теориясынын жана практикасынын улануучулугу;
11) Куралдуу Күчтөрдүн курамынын, уюштуруучулук-штаттык түзүмүнүн, санынын тынчтык мезгилинде аскердик коопсуздукту жана согуш мезгилинде куралдуу коргонууну камсыз кылуу милдеттерине ылайыктуулугу.
 
6-берене КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.6%20" Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.60000%20" мур. ред. караңыз)
КР 2014.29.11. № 161 HYPERLINK "jl:31635388.6%20" Мыйзамына ылайык 6-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31635398.60000%20" мур. ред. караңыз)
6-берене. Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн курамы, милдеттери
 
1. Куралдуу Күчтөр төмөнкүлөрдөн турат:
1) аскердик башкаруу органдарынан;
2) жөө аскерлер бирикмелеринен, бөлүктөрдөн жана мекемелерден (уюмдардан);
3) Абадан кол салуудан коргоо күчтөрүнөн;
4) Улуттук гвардиядан;
5) Чек ара кызматынан.
Аскердик башкаруу органдары, бирикмелери, бөлүктөрү жана мекемелери юридикалык жактын укуктарына ээ.
Аскер комиссариаттары жергиликтүү аскердик башкаруу органдары болуп саналат.
Куралдуу Күчтөрдүн милдеттери төмөнкүлөр болуп саналат:
1) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгүн, көз карандысыздыгын жана аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды баскынчылыктан куралдуу коргоо;
2) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасын, анын экономикалык кызыкчылыктарын куралдуу коргоо жана кайтаруу;
3) аймактык коргонууга катышуу;
4) өзгөчө жана аскердик абалдардын режимдерин кармоо;
5) мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана табигый, технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу;
6) терроризмге жана экстремисттик иш-аракетке каршы күрөшүүгө катышуу;
7) эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту кармоо боюнча иш-аракеттерге катышуу;
8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык стратегиялык объекттерди кайтаруу;
9) ушул Мыйзамдын HYPERLINK "jl:30455573.10002%20" 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдардын алдын алуу жана аларды жоюу боюнча иш-чараларга катышуу;
10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башка милдеттер.
2. Куралдуу күрөштүн каражаттарын колдонуу менен коргоого мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдардын аскердик түзүлүштөрү жана аймактык коргоо милдеттерин чечүү үчүн түзүлүүчү резервдик түзүлүштөр (башка аскердик түзүлүштөр) тартылат.
Башка аскердик түзүлүштөрдүн милдеттери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат, алардын катарына кризистик кырдаалдарды чечүү кирет.
Эскертүү. Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн кризистик кырдаалдар дегенде куралдуу козголоң; этностор аралык чыр-чатактар; аларды бузууну кошуп алганда, республикалык маанидеги жолдорду жана стратегиялык объекттерди куралдуу тосмолоо, басып алуу, табигый жана технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдар түшүнүлөт.
 
7-берене КР 2014.03.02. № 24 Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.70000%20" мур. ред. караңыз)
7-берене. Куралдуу Күчтөргө жетекчилик
 
1. Кыргыз Республикасын коргоого жана Куралдуу Күчтөрүнө жогорку жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Президенти - Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы кол башчысы (мындан ары - Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы) - Кыргыз Республикасынын Коргоо кеңешинин Төрагасы (мындан ары -Коргоо кеңеши) жүзөгө ашырат.
2. Коргоо кеңеши коргоо жана коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүргүзүүнү жүзөгө ашыруучу конституциялык консультативдик орган болуп саналат.
Коргоо кеңешинин иштөө тартиби Мыйзам менен белгиленет.
3. Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү даярдоого жана колдонууга түздөн-түз жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Генералдык штабы (мындан ары - Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы) жүзөгө ашырат, ал аскердик башкаруунун борбордук органы жана Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү ыкчам башкаруунун башкы органы болуп саналат.
Аскердик же өзгөчө абалды киргизүүдө же ушул Мыйзамдын 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдар пайда болгондо Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы ички иштер, улуттук коопсуздук, жарандык коргонуу органдарынын, өзүнүн компетенциясынын чектеринде улуттук коопсуздукту камсыз кылуу тутумуна тартылган Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын күчтөрүн жана каражаттарын ыкчам башкаруунун жана координациялоонун жогорку органы болуп саналат.
4. Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө мамлекеттик аскердик саясатты ишке ашыруу маселелери боюнча жалпы жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн түзүмүнө кирген, коргоо маселелерин алып баруучу мамлекеттик орган ишке ашырат, жетекчинин ыйгарым укугуна тиешелүү маселелер боюнча анын буйруктары, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башка каралбаса, Куралдуу Күчтөр жана башка аскердик түзүлүштөр үчүн милдеттүү.
 
8-берене КР 2014.03.02. № 24 Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.80000%20" мур. ред. караңыз)
8-берене. Куралдуу Күчтөрдү жайгаштыруу
 
1. Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, бөлүктөрүн жана мекемелерин жайгаштыруу Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысынын сунушу боюнча коргоо милдеттерине жана жайгашуу ордунун социалдык-экономикалык шарттарына ылайык Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы тарабынан аныкталат.
2. Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, аскердик бөлүктөрүн жана бөлүкчөлөрүн (мекемелерин) Куралдуу Күчтөрдүн колдонуусуна берилген жерлердин чектеринде кайра жайгаштырууну Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы жүзөгө ашырат.
 
9-берене. Куралдуу Күчтөрдү комплекттөө
 
Куралдуу Күчтөр жана башка аскердик түзүлүштөр Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык контракт боюнча ыктыярдуу жана аскердик милдеттин негизинде жергиликтүү аскердик башкаруу органдары аркылуу комплекттелет.
 
10-берене КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.10%20" Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.100000%20" мур. ред. караңыз)
10-берене. Куралдуу Күчтөрдү колдонуу
 
1. Куралдуу Күчтөр жарандардын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуу максатында Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы тарабынан бекитилген аларды колдонуу, Кыргыз Республикасынын аскердик коопсуздугун камсыз кылуу, мобилизациялык жайгаштыруу жана аймактык коргоо пландары боюнча колдонулат.
2. Терроризмге каршы күрөшүү, куралданган мыйзамсыз түзүлүштөрдү, табигый жана технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, укук коргоо органдарынын, башка аскердик түзүлүштөрдүн күчтөрү жана каражаттары аларды чечүү үчүн жетишсиз болгон учурда адамдардын ден соолугуна жана өмүрүнө, өлкөнүн конституциялык түзүлүшүнө, эгемендүүлүгүнө жана аймактык бүтүндүгүнө коркунуч туудуруу менен коштолгон кризистик кырдаалдын алдын алуу жана жоюу үчүн чараларды ыкчам кабыл алуу максатында Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө сунуш менен Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына токтоосуз баяндама жасап, Куралдуу Күчтөрдүн айрым аскердик бөлүктөрүн жана бөлүкчөлөрүн колдонуу жөнүндө чечим кабыл алышы мүмкүн.
3. Эл аралык келишимдерге ылайык милдеттерди аткаруу үчүн Куралдуу Күчтөрдү Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары колдонуу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин чечими боюнча жүзөгө ашырылат.
4. Куралдуу Күчтөрдү ички мамлекеттик саясий максаттарга жетүү үчүн пайдаланууга тыюу салынат.
 
3-бөлүм. Мамлекеттик органдардын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары. Ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын кызмат адамдарынын жана башка юридикалык жактардын коргоо жаатындагы милдеттери. Жарандардын коргоо жаатындагы укуктары жана милдеттери
 
11-берене КР 2014.03.02. № 24 Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.110000%20" мур. ред. караңыз)
11-берене. Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысынын - Кыргыз Республикасынын Президентинин ыйгарым укуктары
 
Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы - Кыргыз Республикасынын Президенти;
1) Куралдуу Күчтөрдүн жогорку командалык курамын аныктайт, дайындайт жана бошотот;
2) жалпы же жарым-жартылай мобилизациялоону жарыялайт, Кыргыз Республикасына агрессия болгон же түздөн-түз агрессиянын коркунучу учурунда согуштук абалды жарыялайт жана бул маселени дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;
3) өлкөнү коргоонун жана анын жарандарынын коопсуздугунун кызыкчылыктарында аскер абалын жарыялайт жана бул маселени дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;
4) согуштук абалдын киргизилиши менен Кыргыз Республикасын коргоону жетектейт;
5) согуш аракеттерин жүргүзүүгө Куралдуу Күчтөргө жана башка аскердик түзүлүштөргө директива чыгарат;
6) согуштук убактын ченемдик актыларын колдонууга киргизет жана алардын колдонулушун токтотот, согуштук убактын мамлекеттик органдарын түзөт жана жоёт;
7) Коргоо кеңешин жетектейт, Коргоо кеңешинин катчылыгы жөнүндө жобону бекитет;
8) Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук концепциясын, аскердик доктринасын бекитет;
9) аскердик коопсуздукту камсыз кылуу, Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу, коргоо кызыкчылыктарында Кыргыз Республикасынын аймагын даярдоо пландарын, Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү мобилизациялык жайгаштыруу схемасын бекитет;
10) Куралдуу Күчтөрдүн аракеттеринин кызыкчылыгында аскердик-өнөр жай комплексин өнүктүрүү, экономиканы, калкты, мамлекеттик органдарды жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын, аймактарды мобилизациялык даярдоо программаларын (пландарын) жана Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча башка программаларды бекитет;
11) Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы жөнүндө жобону жана аны башкаруу схемасын бекитет;
12) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү, башка аскердик түзүлүштөрү жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдары үчүн аскердик кийимдердин формасын жана аларды кийип жүрүү эрежелерин аныктайт;
13) Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн тууларынын жана желектеринин жоболорун жана сүрөттөлүшүн бекитет;
14) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында жогорку офицердик курамдын адамдары дайындалуучу кызмат орундардын тизмегин белгилейт;
15) жогорку аскердик наамдарды ыйгарат;
16) жарандарды аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакыруу жөнүндө, мобилизациялоо боюнча жана аларды запаска бошотуу жөнүндө жарлыктарды чыгарат;
17) коргоо жана коопсуздук жаатында мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өз ара аракеттенүүсүн уюштурат;
18) тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо боюнча мамлекеттер аралык келишимдик милдеттенмелерди аткаруу зарыл болгондо Куралдуу Күчтөрдү анын чегинен тышкары пайдалануу жөнүндө маселени Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;
19) Кыргыз Республикасынын коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталган башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.
 
12-берене. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары
 
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши:
1) аскердик анттын текстин, Куралдуу Күчтөрдүн аскердик уставдарын бекитет;
2) Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө (тиешелүү жылга) Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык коргоого кеткен чыгашаларды карайт жана бекитет;
3) аскердик наамдарды белгилейт;
4) коргонуу, жамааттык коопсуздук жана аскердиктехинкалык кызматташтык жаатындагы Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерин ратификациялайт жана денонсациялайт;
5) тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо боюнча эл аралык келишимдик милдеттенмелерди аткаруу зарыл болгондо Куралдуу Күчтөрдү Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары колдонуу жөнүндө маселелердн чечет;
6) согуш жана тынчтык маселелерин чечет; согуштук абалды киргизет, согуштук абалды жарыялайт, ушул маселелер боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарын бекитет же жокко чыгарат;
7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.
 
13-берене КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.13%20" Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.130000%20" мур. ред. караңыз)
13-берене. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары
 
Кыргыз Республикасынын Өкмөтү:
1) мамлекеттик эгемендүүлүктү, аймактык бүтүндүктү сактоо, конституциялык түзүлүштү коргоо боюнча чараларды, ошондой эле коргонуу жөндөмдүүлүгүн, улуттук коопсуздукту жана укук тартибин чыңдоо боюнча чараларды ишке ашырууну камсыз кылат;
2) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн абалы жана комплектелиши үчүн жоопкерчилик тартат;
3) коргоо маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын аткарылышын камсыз кылат;
4) коргонуу чыгымдары боюнча тиешелүү жылга республикалык бюджет жөнүндө мыйзамдын долбоору боюнча сунуштарды Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизет.
5) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү куралдар жана аскердик техникалар менен жабдууну, аларды материалдык каражаттар, ресурстар жана кызмат көрсөтүүлөр менен камсыз кылууну уюштурат;
6) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларынын (пландарынын) аткарылышын, ошондой эле аскердик-каттоо адистиктери боюнча жарандарды даярдоону финансылык жана материалдык каражаттар менен камсыз кылат;
7) Куралдуу күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн инфратүзүмүн өнүктүрүүнү камсыз кылат;
8) коргонуу өндүрүшүн өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларын, мобилизациялык пландарды жана тапшырмаларды, мобилизациялык жана мамлекеттик резервдерди (запастарды) топтоо пландарын иштеп чыгууну жана аткарууну уюштурат;
9) аскердик каттоо тартибин аныктайт жана аскердик кызматка, аскердик жыйындарга жана мобилизация боюнча чакырууга тийиштүү болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын контингенттери жөнүндө Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына сунуштарды даярдайт;
10) мамлекеттик органдарды, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын, уюмдарды мобилизациялык даярдоого, ошондой эле транспортту, байланышты жана өлкөнүн калкын даярдоого жетекчиликти жүзөгө ашырат;
11) аскердик-транспорттук милдеттер, резервдик түзүлүштөр, чакыруу участокторуна жарандарды каттоону жүргүзүү, аскерге милдеттүүлөрдү жана чакырылуучуларды аскердик каттоо жөнүндө жоболорду бекитет;
12) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын согуш мезгилиндеги (өзгөчө мезгилдеги) шарттарда иштөөгө өткөрүү пландарын иштеп чыгууну жана аткарууну уюштурат;
13) коргоо кызыкчылыктарында Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу иш-чараларын пландайт, камсыз кылат жана өткөрөт;
14) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн муктаждыктары үчүн жерлерди, токойлорду, сууларды жана башка жаратылыш ресурстарын берүү жана пайдалануу тартибин аныктайт;
15) коргоо муктаждыктары үчүн алардын мүлктөрүн пайдалануу менен байланышкан Кыргыз Республикасынын юридикалык жактары жана жарандары тарткан чыгымдардын ордун толтуруу тартибин аныктайт;
16) аскердик продукцияны чыгаруучу мамлекеттик ишканаларды түзүү, кайра профилдештирүү жана жоюу жөнүндө чечимдерди кабыл алат;
17) Куралдуу Күчтөрдүн мобилизациялык керектөөлөрүнө ылайык жарандарды аскердик кызматка даярдоо маселелерин аныктайт;
18) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзам менен белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде камтылган коргоо маселелери боюнча милдеттенмелерди аткарууну берилген ыйгарым укуктарынын чегинде уюштурат;
19) аскер кызматчыларын, аскердик кызматтан бошогон адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн социалдык камсыз кылуу боюнча ишти уюштурат;
20) куралдарды жана аскердик техниканы, коргоо объекттерин жана башка аскердик-техникалык мүлктү өткөрүп берүү, ижарага тапшыруу, сатуу, жоюу жана эсептен чыгаруу тартибин белгилейт;
21) куралдардын жана аскердик техниканын, стратегиялык материалдардын, коргоо жаатындагы алдыңкы технологиялардын жана кош арналыштагы продукциянын экспортуна жана импортуна контролду уюштурат;
22) аскердик жана аскердик-техникалык маселелер боюнча эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт, мамлекеттер ортосундагы ишенимди бекемдөө, аскердик коркунучтун деңгээлин өз ара төмөндөтүү жана жамааттык коопсуздук тутумун түзүү боюнча чараларды аныктайт;
23) аймактык коргоонун муктаждыктары үчүн мамлекеттик финансылык жана материалдык резервдерди түзүүнү камсыз кылат;
24) аскердик кызматты өтөө тартибин аныктайт;
25) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын коргоо жана аскердик коопсуздугун камсыз кылуу жаатында башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.
 
14-берене КР 2014.03.02. № 24 Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.140000%20" мур. ред. караңыз)
14-берене. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары
 
Мамлекеттик органдардын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан төмөнкү маселелерди чечүү үчүн белгиленет;
1) коргоо муктаждыктары үчүн зарыл болгон продукцияны өндүрүү жана берүү;
2) экономиканы мобилизациялык даярдоо, согуш мезгилинде анын туруктуу иштешин камсыз кылуу боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу;
3) коргоо максатында Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу боюнча иш-чараларды камсыз кылуу;
4) аймактык коргоо боюнча иш-чараларды камсыз кылуу;
5) Кыргыз Республикасын коргоону уюштурууга жана куралдуу коргоого катышуу;
6) Кыргыз Республикасынын жарандарын аскердик кызматка даярдоого катышуу;
7) Куралдуу Күчтөр менен бирдикте ыкчам жана мобилизациялык даярдоо;
8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка милдеттер.
 
15-берене КР 2014.03.02. № 24 Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.150000%20" мур. ред. караңыз)
КР 2014.29.11. № 161 HYPERLINK "jl:31635388.15%20" Мыйзамына ылайык 15-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31635398.150000%20" мур. ред. караңыз)
15-берене. Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик органдын негизги ыйгарым укуктары
 
1. Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик орган:
1) аскердик саясатты иштеп чыгат жана ишке ашырат;
2) бирдиктүү аскердик-техникалык саясатты жүргүзөт, коргонуу өнөр жайын өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;
3) КР 2014.29.11. № 161 Мыйзамына ылайык күчүн жоготкон ( HYPERLINK "jl:31635398.150103%20" мур. ред. караңыз)
4) аскер мыйзамдарын иштеп чыгат жана өркүндөтөт;
5) аскердик кадырларды даярдоону ишке ашырат;
5-1) аскер комиссариаттарынын иштерин, аскердик каттоону уюштурууну, жарандарды аскердик кызматка даярдоону, Кыргыз Республикасынын жарандарын аскердик, альтернативдик кызматка, аскердик (мобилизациялык) жыйындарга жана мобилизация боюнча чакырууну, Кыргыз Республикасынын жергиликтүү мамлекеттик администрациялары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүдө аскердик-каттоо адистиктери боюнча аскердик-окутулган резервди түзүүнү жана топтоону камсыз кылат;
6) Эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты уюштуруу;
7) Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларын, жарандык персоналын, аскердик кызматтан бошотулган адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, каза болгон (өлгөн) аскер кызматчыларынын үй-бүлөлөрүн социалдык жана укуктук коргоону камсыз кылат;
8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана аскердик саясат чөйрөсүндөгү башка милдеттерди чечет.
2. Коргоо маселелерин тескеген мамлекеттик органдын жетекчиси:
1) Куралдуу Күчтөрдү куруунун, өнүктүрүүнүн пландарын (программаларын) иштеп чыгууну уюштурат жана өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде алардын жүзөгө ашырылышын контролдоону жүзөгө ашырат;
2) бюджетти жана мамлекеттик коргонуу тапшырыктарын түзүүдө коргоого жумшалуучу чыгымдар боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
3) Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, бөлүктөрүн жана мекемелерин финансылык жана материалдык-техникалык камсыз кылууну жүзөгө ашырат;
3-1) Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгынын жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомунун негизинде жарандарды аскердик жана альтернативдик кызматка чакыруу, кызматтын белгиленген мөөнөтүн өтөп бүткөн чакыруу боюнча кызматтын аскер кызматчыларын жана альтернативдик кызматтын кызматчыларын Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн кагарынан бошотуу жөнүндө буйрук чыгарат;
4) коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча ишти уюштурат;
5) Куралдуу Күчтөр үчүн кадрларды даярдоону камсыз кылат;
6) эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташууну ишке ашырат;
7) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипке ылайык коргоо маселелерин тескеген ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын башкармалыктарынын, бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аскер кызматчыларына аскердик наамдарды ыйгарат;
8) резервдик түзүлүштөрдү даярдоону жана камсыз кылууну пландоого катышат;
9) Куралдуу Күчтөрдүн инфратүзүмдөрүн өнүктүрүү планын иштеп чыгат;
10) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын аскердик убакыттын шарттарында (өзгөчө мезгилдин) иштөөгө которуу пландарын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;
11) коргонуу өндүрүшүн өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;
12) жерлерди, токойлорду, сууларды жана башка жаратылыш ресурстарын Куралдуу Күчтөрдүн муктаждыгы үчүн берүү жана пайдалануу боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
13) Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарынын жана жарандарынын коргонуу муктаждыгы үчүн пайдаланылган мүлктөрүнө байланыштуу алар тарткан чыгымдарды компенсациялоонун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
14) коргоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу үчүн контролду ишке ашырат;
15) Куралдуу Күчтөрдү мобилизациялоо муктаждыгына ылайык аскердик продукция чыгарган мамлекеттик ишканаларды түзүү, кайра түзүү жана жоюу боюнча, ошондой эле жарандарды аскер кызматына даярдоо маселеси боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
16) берилген ыйгарым укуктарынын чектеринде коргонуу маселеси боюнча Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдеринде камтылган милдеттенмелерди аткарууну уюштурат;
17) аскер кызматчыларын, аскер кызматынан бошотулган адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн социалдык камсыз кылуу боюнча ишти уюштурат;
18) куралдарды жана аскер техникаларын, коргонуу объектилерин жана башка аскердик-техникалык мүлктү өткөрүп берүүнүн, ижарага берүүнүн, сатуунун, жоюунун жана эсептен чыгаруунун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
19) ички аудит боюнча ишти уюштурат;
20) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде куралдарды жана аскер техникаларын, стратегиялык материалдарды, коргонуу чөйрөсүндөгү алдыңкы технологияларды жана кош арналыштагы продукцияларды экспорттоо жана импорттоо үчүн контролду уюштурат;
21) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде аскердик жана аскердик-техникалык маселелер боюнча, мамлекеттердин ортосундагы өз ара ишенимди бекемдөө, согуштук коркунучтун деңгээлин өз ара төмөндөтүү жана жамааттык коопсуздук тутумун түзүү боюнча чаралар жөнүндө эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт;
22) аскердик наамдарды ыйгаруунун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
23) Куралдуу Күчтөр үчүн аскердик кийимдердин түрлөрүнүн бирдей стандарттарын жана аларды кийүүнүн эрежелерин белгилөө боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
24) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.
Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик органдын жетекчисинин кызмат орду саясий мамлекеттик кызмат орду болуп саналат аны жарандык адам ээлеши мүмкүн.
 
Бул Мыйзам КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.15%20" Мыйзамына ылайык 15-1-беренеси менен толукталды
15-1-берене. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын ыйгарым укуктары
 
1. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы:
1) Куралдуу Күчтөрдүн, башка аскердик түзүлүштөрдүн башкаруу тутумун уюштурат жана Куралдуу Күчтөрдүн кошуундарын жана бөлүктөрүн түздөн-түз башкарат;
2) Куралдуу Күчтөрдү колдонуу, мобилизациялык жайгаштыруу, ыкчам, күжүрмөн жана мобилизациялык даярдоо пландарын; мамлекеттин аймагын коргоо кызыкчылыгында ыкчам жабдуу, аскерлерди жана аскердик объекттерди жайгаштыруу, Кыргыз Республикасынын аймагын коргоо жана Кыргыз Республикасынын аскердик коопсуздугун камсыздоо пландарын иштеп чыгат;
3) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү куруу, мобилизациялык жана ыкчам жайгаштыруу, колдонуу, Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу, аймактык коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу пландарына ылайык жүргүзүлүүчү иш-чараларды уюштурат жана камсыз кылат;
4) Куралдуу Күчтөрдү куруу жана өнүктүрүү пландарын (программаларын), улуттук коопсуздук концепциясын, аскердик доктринаны, Кыргыз Республикасынын экономика- сынын мобилизациялык пландарын иштеп чыгууга катышат;
5) мамлекетти коргоого кетүүчү чыгымдар боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
6) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн ыкчам, күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгынын бирдиктүү тутумун уюштурат, алардын абалын контролдоону ишке ашырат;
7) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн курамы жана саны боюнча, ошондой эле аймактык коргоонун күчтөрү жана каражаттары боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
8) Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысынын жетекчилиги алдында биргелешкен аракеттер үчүн мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын штабдарын ыкчам даярдоону уюштурат;
9) аскердик кызматты өтөө тартибин аныктоочу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Куралдуу Күчтөрдөгү кадрдык саясатты ишке ашырат;
10) аскерлердин коалициялык (жамааттык) топторунун жана тынчтыкты орнотуучу күчтөрдүн курамындагы бөлүкчөлөрдүн курамы, саны, материалдык-техникалык камсыз кылуу жана каржылоо боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
11) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана коопсуздук кызыкчылыгында чалгындоо ишин жүзөгө ашырат;
12) Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигинин коопсуздугун, маанилүү мамлекеттик, аскердик жана башка объекттерди абадан кол салуудан калкалоону камсыз кылат;
13) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу Планына ылайык, башкаруунун автоматташтырылган тутумдарын киргизүү аркылуу байланышты жана кабарлоону уюштурууну жетектейт;
14) Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө маалыматтык, моралдык-психологиялык жактан камсыз кылуу боюнча иш-чараларды пландайт жана уюштурат, алардын натыйжалуу аткарылышын контролдоону жүзөгө ашырат;
15) маалыматтык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча иштердин уюштурулушун пландайт жана ишке ашырат, Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мамлекеттик жана аскердик жашыруун сырды сактоо боюнча чараларды иштеп чыгат;
16) Куралдуу Күчтөрдү топографиялык камсыз кылууну ишке ашырат;
17) аскердик (мамлекеттик) авиациянын аба кемелеринин коопсуз учууларын камсыздайт; Кыргыз Республикасынын аймагында жана чет мамлекеттерде аскердик (мамлекеттик) авиациянын аба кемелери менен болгон авиациялык кырсыктарды жана авиациялык окуяларды иликтөөгө катышат;
18) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн куралдарынын, аскердик техникаларынын жана транспорт каражаттарынын коопсуз пайдаланылышын уюштурат;
19) коргоо маселелерин тескеген мамлекеттик органдар менен биргеликте эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыктын иш-чараларын жүзөгө ашырат;
20) терроризм менен күрөшүү жаатында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аймактык коргоону жана жарандык коргонууну уюштурууда Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары менен өз ара аракеттенет;
21) мамлекеттик материалдык резервде ыкчам-стратегиялык корлорду түзүү боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
22) Куралдуу Күчтөрдүн, башка аскердик түзүлүштөрдүн аскер кызматчылары үчүн кийимдердин аскердик формасы жана аларды кийүүнүн эрежелери боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
23) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде кол алдындагы кошуундарга, бөлүктөргө жана мекемелерге финансылык, техникалык, ооруктук камсыз кылуунун башка түрлөрүн жана материалдык каражаттардын аскердик корлорун жана Куралдуу Күчтөрдүн инфратүзүмүн түзүүнү ишке ашырат;
24) өзүнүн компетенциясынын чегинде Куралдуу Күчтөрдүн жана ага баш ийген кошуундардын, бөлүктөрдүн жана мекемелердин муктаждыктарын камсыз кылууга багытталган чарбалык жана башка иштерди уюштурат жана жүргүзөт.
2. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы:
1) Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу, мобилизациялык жайгаштыруу пландарын; коргоо, аскерлерди жана аскердик объекттерди жайгаштыруу кызыкчылыгында мамлекеттин аймагын ыкчам жабдуу, Кыргыз Республикасынын аскер коопсуздугун камсыз кылуу пландарын берет;
2) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү даярдоо планын бекитет;
3) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипке ылайык Куралдуу Күчтөрдүн башкаруу органдарынын, бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аскер кызматчыларына аскердик наамдарды ыйгарат;
4) контракт боюнча аскердик кызматты өтөө тартибин аныктоочу ченемдик укуктук актыларга ылайык адамдарды кызмат ордуна дайындайт жана кызмат ордунан бошотот;
5) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык маселелери боюнча эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт;
6) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.
3. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын чечимдери Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысынын ыйгарым укуктарынын чегинде анын буйруктары жана директивалары менен ишке ашырылат, алар ушул Мыйзамдын 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдар пайда болгондо коргоого жана коопсуздукту камсыз кылууга тартылуучу Кыргыз Республикасынын бардык мамлекеттик органдары тарабынан аткарылууга милдеттүү.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.16%20" Мыйзамына ылайык 16-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.160000%20" мур. ред. караңыз)
16-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын коргоо жаатындагы милдеттери
 
Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар өздөрүнүн ыйгарым укуктарынын жана аймагынын чегинде төмөнкүлөргө милдеттүү:
1) коргоо жана аскер кызматчыларын, аскер кызматынан бошогон адамдарды жана алардын үйбүлө мүчөлөрүн социалдык-укуктук жактан коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана башка укуктук ченемдик актыларынын аткарылышын камсыз кылууга;
2) Куралдуу Күчтөрдүн кызыкчылыгында өздөрүнүн аймагынын жана коммуникацияларынын оперативдүү жабдуу планын иштеп чыгууга жана аны ишке ашырууга катышууга;
3) Кыргыз Республикасынын жарандарынын аскердик каттоосун жана аларды аскер кызматына даярдоону жана мобилизациялоону аларды аскер кызматына жана аскердик жыйымдарга чакырууну уюштурууга жана камсыз кылууга;
4) мобилизация учуруна жана согуш мезгилине мамлекеттик бийлик органдарында жана менчигинин формасына карабастан юридикалык жактарда иштегендердин арасынан Кыргыз Республикасынын жарандарын брондоону жүзөгө ашырууга;
5) коргоо муктаждыгы үчүн транспорттордун жана башка техникалык каражаттардын мобилизациялык даярдыгын камсыз кылууга;
6) Кыргыз Республикасынын жарандарына аскердикпатриоттук тарбия берүүнү уюштурууга жана жүзөгө ашырууга;
7) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын согуш мезгилиндеги жумушка которууну, ошондой эле мамлекеттик жана мобилизациялык резервдердин материалдык каражаттарынын топтолуушунун пландарынын жана тапшырмаларынын аткарылышын камсыз кылууга;
8) өзүнүн аймагында аймактык коргоо жана жарандык коргонуу боюнча иш-чараларды пландаштырууга жана анын аткарылышын камсыз кылууга катышууга;
8-1) резервдик түзүлүштөргө аскерге милдеттүүлөрдү тандоого, каттоого катышуу, аларды даярдоону уюштуруу жана материалдык-техникалык камсыздоого;
9) жарандык коргонууну жана аймактык коргоону уюштурууну жакшыртуу боюнча сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө, Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабына киргизүүгө;
10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууга.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.17%20" Мыйзамына ылайык 17-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.170000%20" мур. ред. караңыз)
17-берене. Юридикалык жактардын коргоо жаатындагы милдеттери
 
Уюштуруу-укуктук түрүнө карабастан юридикалык жактардын кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана башка ченемдик укуктук актыларына ылайык:
1) келишимдик милдеттенмелерин аткарышат, ал эми согуш мезгилинде - курал-жарактарды жана аскердик техниканы, башка аскердиктехникалык мүлктү жана ресурстарды түзүү, өндүрүү, берүү жана оңдоо боюнча, Куралдуу Күчтөрдүн муктаждыктары үчүн келишим менен иштелүүчү жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр боюнча мамлекеттик заказдарды аткарышат;
2) жарандык коргонуу иш-чараларын уюштурушат жана өткөрүшөт;
3) эгерде мыйзамда башка жагдайлар белгиленбесе, келишимдик негизде мобилизациялык пландарда жана тапшырмаларда, мобилизациялык жана мамлекеттик резервдерди топтоо пландарында каралган ишчараларды жүзөгө ашырышат;
4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте аскердик-транспорттук милдетти аткарышат;
5) өздөрүнүн кызматкерлерине аскердик милдеттерин аткаруу үчүн керектүү шарттарды түзүп беришет;
6) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кызматкерлердин аскердик каттоосун жүзөгө ашырышат, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте кеткен чыгашаларга андан ары компенсация алуу менен улуттук коопсуздукту (коргоону) камсыз кылуу максатында мекемелерди, курулмаларды, транспорттук каражаттарды жана алардын менчигинде болгон башка мүлктөрдү беришет;
7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырышат.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.18%20" Мыйзамына ылайык 18-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.180000%20" мур. ред. караңыз)
18-берене. Кыргыз Рсепубликасынын жарандарынын коргоо жаатындагы милдеттери жана укуктары
 
Кыргыз Республикасынын жарандары аскердик жана альтернативдик кызмат өтөө жолу менен Ата Мекенди коргоо боюнча конституциялык парзды жана милдетти аткарат. Аскердик жана альтернативдик кызмат өтөөнүн тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана башка ченемдик укуктук актылары менен белгиленет.
Кыргыз Республикасынын жарандары ушул Мыйзамга ылайык:
1) өтүү тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталган аскердик кызмат өтөөгө милдеттүү;
2) аймактык коргоо жана жарандык коргонуу иш-чараларына катышат;
3) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте кийин компенсация алуу менен мамлекеттик органдардын талабы боюнча улуттук коопсуздукту (коргоону) камсыз кылуу максатында имараттарды, курулмаларды, транспорт каражаттарын жана өздөрүнүн менчигинде болгон башка мүлктү беришет;
4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырышат.
 
 
4-бөлүм. Согуштук (куралдуу жаңжал) абал. Аскердик абал. Жарандык
 коргонуу. Аймактык коргоо
 
19-берене. Согуштук (куралдуу жаңжал) абал
 
Согуштук абал Кыргыз Республикасына агрессия же агрессиянын түздөн-түз коркунучу болгон учурда Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан жарыяланат жана бул маселе дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизилет.
Согуш жарыяланган же согуш аракеттери башталган учурдан тартып согуш мезгили башталат, ал согуш аракеттери токтотулгандыгы жөнүндө жарыялангандан кийин жана анык токтогондо бүтөт. Кыргыз Республикасына күтүлбөгөн жерден кол салган учурда Куралдуу Күчтөрдүн жетекчилиги жана аскер командачылыгы согушту жарыялоону күтпөстөн, агрессиянын мизин кайтаруу үчүн чара көрүүгө милдеттүү.
Куралдуу жаңжал курал-жарактарды жана аскердик техниканы колдонуу менен куралдуу чыр-чатак, аскердик акция жана чектелген масштабдагы аскердик башка кагылышуулар формасында болушу мүмкүн.
Куралдуу жаңжалда маселелерди чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аскерлердин бириккен (ведомстволор аралык) топтору түзүлүшү мүмкүн.
 
20-берене. Аскердик абал
 
Аскердик абал Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагына же анын айрым жерлерине киргизилет.
Аскердик абалдын режими Кыргыз Республикасынын HYPERLINK "jl:30424659.0%20" конституциялык Мыйзамы менен аныкталат.
 
КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.21%20" Мыйзамына ылайык 21-беренеге өзгөртүүлөр киргизилген ( HYPERLINK "jl:31501822.210000%20" мур. ред. караңыз)
21-берене. Аймактык коргоо
 
Аймактык коргоо душмандын аракеттеринен, диверсиялык, террорчулук акттардан жана коркунучтардын башка түрлөрүнөн Кыргыз Республикасынын аймагындагы объекттерди жана коммуникацияларды коргоо максатында, ошондой эле аскердик абал режимин орнотуу жана сактоо максатында уюштурулат жана жүзөгө ашырылат.
Кыргыз Республикасын аймактык коргоого резервдик түзүлүштөр, Куралдуу Күчтөрдүн аскердик башкаруу органдарынын, бирикмелеринин жана бөлүктөрүнүн, Кыргыз Республикасынын ички иштер жана улуттук коопсуздук органдарынын, мамлекеттик органдарынын, анын ичинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын күчтөрү жана каражаттары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тартылат.
Кыргыз Республикасынын аймагын оперативдүү жабдууга жалпы жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жүзөгө ашырат.
 
22-берене. Жарандык коргонуу
 
Жарандык коргонуу авария, кыйроо, табигый кырсык кесепеттеринен, ошондой эле күжүрмөн аракеттерди жүргүзүүдө жок кылуунун каражаттарынын таасир этүүсүнөн калкты жана экономиканын объекттерин коргоо максатында уюштурулат.
Жарандык коргонуунун милдеттери жана аны уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат.
 
5-бөлүм. Корутунду жоболор
 
23-берене КР 2014.03.02. № 24 HYPERLINK "jl:31501784.23%20" Мыйзамынын редакциясында берилген ( HYPERLINK "jl:31501822.230000%20" мур. ред. караңыз)
23-берене. Коргоону каржылоо
 
Коргоону жана Куралдуу Күчтөрдү каржылоо Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджетинен жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка булактардан жүзөгө ашырылат.
 
24-берене. Куралдуу Күчтөрдө коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин ишмердигин чектөө
 
Куралдуу Күчтөрдө саясий максаттарды көздөгөн коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин ишмердигине, ошондой эле алардын түзүмдөрүн түзүүгө жол берилбейт.
Ар кандай коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин түзүмдөрүн түзүү жана алардын ишмердигин жүзөгө ашыруу үчүн Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларын жана каржылык каражаттарын колдонууга жол берилбейт.
Уюштуруу-укуктук формасына жана менчигинин түрүнө карабастан, юридикалык жактардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурлардан тышкары, аскердик бөлүктөрдүн жана мекемелердин аймагында ар кандай ишмердикти жүзөгө ашырууга жол берилбейт.
Аскер кызматчыларынын саясий партияларга мүчө болушуна, ошондой эле алардын кандайдыр бир саясий партияны колдоп чыгышына жол берилбейт.
Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин ишмердигине ар кандай саясий пропагандалоону жана үгүттөөнү жүргүзүүгө, ошондой эле диний уюмдардын жана диний ырымжырымдарды аткарган кызматкерлердин кийлигишүүсүнө жол берилбейт.
Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо мезгилинде, референдумдарды өткөрүү мезгилинде Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аймагында тиешелүү түшүндүрүү иштерин жүргүзүүгө жол берилет.
 
25-берене. Коргоо маселелери боюнча мыйзам бузууларга жоопкерчилик
 
Мамлекеттик органдардын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ведомстволук баш ийүүсүнө карабастан юридикалык жактардын коргоо боюнча жүктөлгөн милдеттерди аткарбаган же коргоо милдетин аткарууга тоскоолдук кылган кызмат адамдары жана жарандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартышат.
 
26-берене. Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда сот акыйкаттыгын жүзөгө ашыруу жана мыйзамдуулукту камсыз кылуу
 
Мыйзам менен аскердик кызмат каралган Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда сот акыйкаттыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын соттору тарабынан жүзөгө ашырылат.
Мыйзам менен аскердик кызмат каралган Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда кылмыштуулук жөнүндө иштерди иликтөө жана мыйзамдуулукту көзөмөлдөө Кыргыз Республикасынын прокуратура органдары тарабынан жүзөгө ашырылат.
 
27-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кирүү тартиби
 
Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.
Ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып төмөнкүлөр күчүн жоготту деп табылсын:
- «Коргоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1994-жылдын 13-апрелиндеги № 1462-XII HYPERLINK "jl:30577785.0%20" Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1994-ж., № 6, 182-ст.);
- «Коргоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамын колдонууга киргизүүнүн тартиби жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 1994- жылдын 13-апрелиндеги № 1463-ХII HYPERLINK "jl:30578164.0%20" токтому (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1994-ж., №6, 183-ст.);
- «Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы кабыл алынгандыгына байланыштуу Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1997-жылдын 21-ноябрындагы № 82 HYPERLINK "jl:30222537.0%20" Мыйзамынын 1-статьясынын 4-пункту (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1997-ж., №12, 573-ст.);
- «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 2005-жылдын 3-январындагы № 2 HYPERLINK "jl:30299658.0%20" Мыйзамынын 3-статьясы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2005-ж., №3, 184-ст.).
Кыргыз Республикасынын Өкмөтү үч айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.
 
Кыргыз Республикасынын
Президенти  
К. Бакиев
 
Бишкек шаары, Өкмөт Үйү
2009-жылдын 24-июлу № 242
 

Приложенные файлы

  • docx 7768865
    Размер файла: 88 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий